{"id":6461,"date":"2026-10-19T09:48:56","date_gmt":"2026-10-19T09:48:56","guid":{"rendered":"https:\/\/phd.hi.is\/doktorsvorn\/doktorsvorn-i-rafmagns-og-tolvuverkfraedi-thjodbjorg-eiriksdottir\/"},"modified":"2026-10-19T09:48:56","modified_gmt":"2026-10-19T09:48:56","slug":"doktorsvorn-i-rafmagns-og-tolvuverkfraedi-thjodbjorg-eiriksdottir","status":"publish","type":"phd_defence","link":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/doktorsvorn\/doktorsvorn-i-rafmagns-og-tolvuverkfraedi-thjodbjorg-eiriksdottir\/","title":{"rendered":"Doktorsv\u00f6rn \u00ed rafmagns- og t\u00f6lvuverkfr\u00e6\u00f0i &#8211; \u00dej\u00f3\u00f0bj\u00f6rg Eir\u00edksd\u00f3ttir"},"content":{"rendered":"<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\" property=\"content:encoded\">\n<p><strong>Doktorsefni:<\/strong> \u00dej\u00f3\u00f0bj\u00f6rg Eir\u00edksd\u00f3ttir<\/p>\n<p><strong>Heiti ritger\u00f0ar: <\/strong>Notkun pr\u00f3t\u00edngagna fyrir sj\u00fakd\u00f3masp\u00e1r, heilsufarsmat og einstaklingssni\u00f0na heilbrig\u00f0is\u00fej\u00f3nustu (Large-scale Proteomics for Disease Prediction, Health Evaluation, and Personalized Medicine)<\/p>\n<p><strong>Andm\u00e6lendur<\/strong>:<br \/>Dr. Bjarni Vilhj\u00e1lmsson, pr\u00f3fessor vi\u00f0 \u00c1r\u00f3sah\u00e1sk\u00f3la, Danm\u00f6rku<br \/>Dr. Torben Hansen, pr\u00f3fessor vi\u00f0 Kaupmannahafnarh\u00e1sk\u00f3la, Danm\u00f6rku<\/p>\n<p><strong>Lei\u00f0beinandi: <\/strong>Dr. Magn\u00fas \u00d6rn \u00dalfarsson, pr\u00f3fessor vi\u00f0 Rafmagns- og t\u00f6lvuverkfr\u00e6\u00f0ideild H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands<\/p>\n<p><strong>Einnig \u00ed doktorsnefnd: <br \/><\/strong>Dr. K\u00e1ri Stef\u00e1nsson <br \/>Dr. Dan\u00edel Fannar Gu\u00f0bjartsson, gestapr\u00f3fessor vi\u00f0 Raunv\u00edsindadeild og yfirma\u00f0ur v\u00edsinda hj\u00e1 \u00cdslenskri Erf\u00f0agreiningu<br \/>Dr. Hannes Helgason, yfirma\u00f0ur pr\u00f3t\u00edn ranns\u00f3kna hj\u00e1 \u00cdslenskri Erf\u00f0agreiningu<\/p>\n<p><strong>Doktorsv\u00f6rn st\u00fdrir:<\/strong> Dr. Jakob Sigur\u00f0sson, pr\u00f3fessor og varadeildarforseti Rafmagns- og t\u00f6lvuverkfr\u00e6\u00f0ideildar H\u00cd\u00a0\u00a0<\/p>\n<p><strong>\u00c1grip<\/strong><\/p>\n<p>L\u00edfv\u00edsar bygg\u00f0ir \u00e1 pr\u00f3t\u00ednm\u00e6lingum \u00ed bl\u00f3\u00f0v\u00f6kva au\u00f0velda einstaklingssni\u00f0na heilbrig\u00f0is\u00fej\u00f3nustu me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 st\u00fdra forv\u00f6rnum og me\u00f0fer\u00f0, velja \u00fe\u00e1tttakendur \u00ed kl\u00edn\u00edskar ranns\u00f3knir og meta sv\u00f6run vi\u00f0 me\u00f0fer\u00f0. Hvort tveggja erf\u00f0a- og umhverfis\u00fe\u00e6ttir hafa \u00e1hrif \u00e1 magn pr\u00f3t\u00edna \u00ed bl\u00f3\u00f0i sem endurspeglar \u00feannig heilsu \u00e1 hverjum t\u00edma, \u00e1 me\u00f0an arfger\u00f0 einstaklingins er s\u00fa sama \u00f3h\u00e1\u00f0 aldri og \u00e1standi. \u00deess vegna eru pr\u00f3t\u00edn mikilv\u00e6gir l\u00edfv\u00edsar fyrir heilsu sem nota m\u00e1 til a\u00f0 fylgjast me\u00f0 framvindu sj\u00fakd\u00f3ma. Framfarir \u00ed afkastamikilli m\u00e6lit\u00e6kni, svo sem Olink og SomaScan m\u00e6lia\u00f0fer\u00f0unum, gera m\u00f6gulegt a\u00f0 m\u00e6la \u00fe\u00fasundir pr\u00f3t\u00edna \u00ed bl\u00f3\u00f0i hj\u00e1 tug\u00fe\u00fasundum einstaklinga. \u00cd \u00feessu verkefni eru umfangsmikil pr\u00f3t\u00edng\u00f6gn sam\u00fe\u00e6tt vi\u00f0 v\u00e9lr\u00e6nt n\u00e1m til a\u00f0 \u00fer\u00f3a l\u00edfv\u00edsa sem gr\u00edpa einstaklingsbundinn mun \u00e1 heilsu og \u00e1h\u00e6ttu \u00e1 sj\u00fakd\u00f3mum. Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota st\u00f3r pr\u00f3t\u00edngagnasett me\u00f0 um \u00fea\u00f0 bil 5.000 (SomaScan) e\u00f0a 3.000 (Olink) pr\u00f3t\u00ednm\u00e6lingum \u00ed bl\u00f3\u00f0v\u00f6kva greindum vi\u00f0 tengsl pr\u00f3t\u00edna og sj\u00fakd\u00f3ma og \u00fer\u00f3u\u00f0um pr\u00f3t\u00edn\u00e1h\u00e6ttuv\u00edsa fyrir yfir hundra\u00f0 sj\u00fakd\u00f3ma. Fyrir marga sj\u00fakd\u00f3ma s\u00e1ust t\u00f6luver\u00f0ar b\u00e6tingar \u00ed sp\u00e1getu en fyrir a\u00f0ra var b\u00e6tingin me\u00f0 pr\u00f3t\u00edn\u00e1h\u00e6ttuv\u00edsum mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 hef\u00f0bundin sp\u00e1l\u00edk\u00f6n hverfandi. Til a\u00f0 greina \u00e1 milli erf\u00f0a- og umhverfis\u00e1hrifa var pr\u00f3t\u00ednmagn lei\u00f0r\u00e9tt fyrir arfger\u00f0. Yfirleitt styrkti lei\u00f0r\u00e9ttingin tengslin vi\u00f0 sj\u00fakd\u00f3ma sem bendir til \u00feess a\u00f0 breytingar \u00e1 pr\u00f3t\u00ednmagni \u00ed bl\u00f3\u00f0i s\u00e9u yfirleitt aflei\u00f0ingar sj\u00fakd\u00f3ma frekar en ors\u00f6k \u00feeirra. Pr\u00f3t\u00edn\u00e1h\u00e6ttuv\u00edsar fyrir dau\u00f0a, sj\u00fakd\u00f3ma tengda \u00e6\u00f0ak\u00f6lkun og krans\u00e6\u00f0asj\u00fakd\u00f3ma voru \u00fer\u00f3a\u00f0ir \u00e1fram og pr\u00f3fa\u00f0ir \u00edtarlega \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 vi\u00f0urkennd sp\u00e1l\u00edk\u00f6n. \u00d3l\u00ednuleg sp\u00e1l\u00edk\u00f6n voru pr\u00f3fu\u00f0 en l\u00ednuleg sp\u00e1l\u00edk\u00f6n me\u00f0 Lasso reglun skilu\u00f0u bestum \u00e1rangri. Pr\u00f3t\u00edn\u00e1h\u00e6ttuv\u00edsirinn fyrir dau\u00f0a skila\u00f0i betri sp\u00e1m en sp\u00e1l\u00edk\u00f6n bygg\u00f0 \u00e1 hef\u00f0bundnum \u00e1h\u00e6ttu\u00fe\u00e1ttum og s\u00fdndi fylgni vi\u00f0 hr\u00f6rleikamat \u00ed \u00f3h\u00e1\u00f0u gagnasetti. Pr\u00f3t\u00edn\u00e1h\u00e6ttuv\u00edsar b\u00e6ttu sp\u00e1r me\u00f0 vi\u00f0urkenndum sp\u00e1l\u00edk\u00f6num fyrir sj\u00fakd\u00f3ma tengda \u00e6\u00f0ak\u00f6lkun og krans\u00e6\u00f0asj\u00fakd\u00f3ma markt\u00e6kt, en h\u00f3flega, \u00ed \u00f3h\u00e1\u00f0u gagnasetti. Krans\u00e6\u00f0asj\u00fakd\u00f3masp\u00e1r me\u00f0 vi\u00f0urkenndum sp\u00e1l\u00edk\u00f6num var einnig h\u00e6gt a\u00f0 b\u00e6ta me\u00f0 fj\u00f6lgena\u00e1h\u00e6ttuv\u00edsum, \u00fear sem besta sp\u00e1in f\u00e9kkst me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sameina pr\u00f3t\u00edn- og fj\u00f6lgena\u00e1h\u00e6ttuv\u00edsa, en \u00e1h\u00e6ttuv\u00edsir bygg\u00f0ir \u00e1 umbrotsefnum (e. metabolites) skila\u00f0i ekki frekari b\u00e6tingu. A\u00f0 auki notu\u00f0um vi\u00f0 pr\u00f3t\u00ednmagn \u00ed bl\u00f3\u00f0v\u00f6kva til a\u00f0 meta \u00f6ldrun l\u00edff\u00e6ra. Hr\u00f6\u00f0 l\u00edff\u00e6ra\u00f6ldrun var tengd vi\u00f0 marga sj\u00fakd\u00f3ma og h\u00e6g l\u00edff\u00e6ra\u00f6ldrun vi\u00f0 heilbrig\u00f0i en s\u00e9rt\u00e6kni l\u00edff\u00e6ra\u00f6ldrunar var breytileg eftir l\u00edff\u00e6rum. Vi\u00f0 greindum \u00e1 milli \u00f6ldrunar sem er sameiginleg \u00f6llum l\u00edff\u00e6rum og \u00f6ldrunar sem er s\u00e9rt\u00e6k fyrir hvert l\u00edff\u00e6ri. \u00deannig f\u00e9kkst l\u00edff\u00e6ras\u00e9rt\u00e6k \u00f6ldrun sem s\u00fdndi meiri s\u00e9rt\u00e6kni og sameiginleg \u00f6ldrun sem sp\u00e1\u00f0i betur fyrir um dau\u00f0a en \u00f6ldrun einstakra l\u00edff\u00e6ra. \u00deessi n\u00e1lgun g\u00e6ti gagnast til a\u00f0 varpa frekara lj\u00f3si \u00e1 \u00f6ldrun og sj\u00fakd\u00f3mstengdar breytingar \u00ed l\u00edff\u00e6rum en hefur enn takmarkanir sem torvelda beinar \u00e1lyktanir um \u00f6ldrunarbreytingar. \u00cd heild sinni gefur \u00feetta verkefni inns\u00fdn \u00ed notkunarm\u00f6guleika og takmarkanir pr\u00f3t\u00ednm\u00e6linga \u00ed bl\u00f3\u00f0v\u00f6kva \u00ed l\u00e6knis\u00fej\u00f3nustu og l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0iranns\u00f3knum.<\/p>\n<p><strong>Um doktorsefni\u00f0<\/strong><\/p>\n<p>\u00dej\u00f3\u00f0bj\u00f6rg er f\u00e6dd 1994 og \u00f3lst upp \u00ed Biskupstungum. H\u00fan \u00fatskrifa\u00f0ist me\u00f0 BS-gr\u00e1\u00f0u \u00ed rafmagns- og t\u00f6lvuverkfr\u00e6\u00f0i fr\u00e1 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands 2017 og meistaragr\u00e1\u00f0u \u00ed heilbrig\u00f0isverkfr\u00e6\u00f0i fr\u00e1 ETH Zurich 2019. \u00c1ri\u00f0 2019 h\u00f3f h\u00fan st\u00f6rf hj\u00e1 \u00cdslenskri erf\u00f0agreiningu \u00fear sem doktorsverkefni\u00f0 var unni\u00f0.<\/p>\n<\/div><\/div>","protected":false},"featured_media":5879,"template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_phd_date_start":"2025-12-11T13:00:00+00:00","_phd_date_end":"2025-12-11T15:00:00+00:00","_phd_location":"A\u00f0albygging H\u00e1t\u00ed\u00f0arsalur","_phd_admission":"A\u00f0gangur \u00f3keypis","_phd_thesis_title":"Notkun pr\u00f3t\u00edngagna fyrir sj\u00fakd\u00f3masp\u00e1r, heilsufarsmat og einstaklingssni\u00f0na heilbrig\u00f0is\u00fej\u00f3nustu (Large-scale Proteomics for Disease Prediction, Health Evaluation, and Personalized Medicine)","_phd_source_url":"https:\/\/gamli.hi.is\/vidburdir\/doktorsvorn_i_rafmagns_og_tolvuverkfraedi_thjodbjorg_eiriksdottir","_phd_source_node_id":"442934","_phd_source_type":"vidburdir","_phd_member_id":1004,"footnotes":""},"phd_school":[94,93],"phd_discipline":[95],"class_list":["post-6461","phd_defence","type-phd_defence","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","phd_school-rafmagns-og-tolvuverkfraedideild","phd_school-verkfraedi-og-natturuvisindasvid","phd_discipline-phd-i-rafmagns-og-tolvuverkfraedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/6461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence"}],"about":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/phd_defence"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/6461\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"phd_school","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_school?post=6461"},{"taxonomy":"phd_discipline","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_discipline?post=6461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}