{"id":6115,"date":"2026-10-19T09:48:29","date_gmt":"2026-10-19T09:48:29","guid":{"rendered":"https:\/\/phd.hi.is\/doktorsvorn\/doktorsvorn-i-jardfraedi-hera-gudlaugsdottir\/"},"modified":"2026-10-19T09:48:29","modified_gmt":"2026-10-19T09:48:29","slug":"doktorsvorn-i-jardfraedi-hera-gudlaugsdottir","status":"publish","type":"phd_defence","link":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/doktorsvorn\/doktorsvorn-i-jardfraedi-hera-gudlaugsdottir\/","title":{"rendered":"Doktorsv\u00f6rn \u00ed jar\u00f0fr\u00e6\u00f0i &#8211; Hera Gu\u00f0laugsd\u00f3ttir"},"content":{"rendered":"<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\" property=\"content:encoded\">\n<p><strong>Doktorsefni:<\/strong> Hera Gu\u00f0laugsd\u00f3ttir<br \/><strong>Heiti ritger\u00f0ar:<\/strong> \u00c1hrif eldgosa \u00e1 loftslag<\/p>\n<p><strong>Andm\u00e6lendur:<\/strong><br \/>Dr. Davide Zanchettin, lektor vi\u00f0 Ca\u2019 Foscari h\u00e1sk\u00f3lann \u00ed Feneyjum.<br \/>Dr. Jesse Nusbaumer, ranns\u00f3knarv\u00edsindama\u00f0ur vi\u00f0 NASA Goddard Institute, New York.<\/p>\n<p><strong>Lei\u00f0beinandi:<\/strong> Dr. \u00c1rn\u00fd Erla Sveinbj\u00f6rnsd\u00f3ttir, v\u00edsindama\u00f0ur vi\u00f0 Jar\u00f0v\u00edsindastofnun H\u00e1sk\u00f3lans.<\/p>\n<p><strong>Einnig \u00ed doktorsnefnd:<\/strong><br \/>Dr. Hans Christian Steen-Larsen, s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingur vi\u00f0 Geophysical Institute, H\u00e1sk\u00f3lans \u00ed Bergen.<br \/>Dr. Jesper Sjolte, s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingur vi\u00f0 Department of Geology, H\u00e1sk\u00f3lans \u00ed Lundi.<br \/>Dr. Halld\u00f3r Bj\u00f6rnsson, h\u00f3pstj\u00f3ri loftslagsranns\u00f3kna \u00e1 Ve\u00f0urstofu \u00cdslands<\/p>\n<p><strong>Doktorsv\u00f6rn st\u00fdrir:<\/strong> Dr. Andri Stef\u00e1nsson, varadeildarforseti Jar\u00f0v\u00edsindadeildar H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands<\/p>\n<p><strong>\u00c1grip<\/strong> <br \/>St\u00f3r eldgos vi\u00f0 mi\u00f0baug valda kr\u00f6ftugri sv\u00f6run \u00e1 b\u00e6\u00f0i loftslag og ve\u00f0urfar \u00e1 \u00e1ra- og \u00e1ratuga t\u00edmaskala. V\u00edxlverkun milli megin\u00fe\u00e1tta loftslagskerfisins, andr\u00famslofts, hafs og haf\u00edss, er talin stj\u00f3rna b\u00e6\u00f0i st\u00e6r\u00f0 og t\u00edmalengd \u00feessarar sv\u00f6runar. Enn er ekki a\u00f0 fullu \u00feekkt hvernig \u00feessi v\u00edxlverkun \u00e1 s\u00e9r sta\u00f0. Minna er vita\u00f0 um \u00fe\u00e1 loftslagssv\u00f6run sem eldgos \u00e1 h\u00e6rri, nor\u00f0l\u00e6gari, breiddargr\u00e1\u00f0um valda. Markmi\u00f0 \u00feessa Ph.D. verkefnis er a\u00f0 rannsaka \u00fe\u00e1 sv\u00f6run sem ver\u00f0ur \u00ed hringr\u00e1s andr\u00famsloftsins \u00ed kj\u00f6lfar b\u00e6\u00f0i eldgosa vi\u00f0 mi\u00f0baug og \u00e1 h\u00e6rri nor\u00f0l\u00e6gari breiddargr\u00e1\u00f0um og hvernig h\u00fan tengist \u00f6\u00f0rum \u00fe\u00e1ttum loftslagskerfisins. Til a\u00f0 f\u00e1 sem n\u00e1kv\u00e6mastar uppl\u00fdsingar um hringr\u00e1s andr\u00famsloftsins eru ranns\u00f6ku\u00f0 \u00feau fj\u00f6gur ve\u00f0urkerfi sem eru hva\u00f0 mest r\u00edkjandi \u00ed Nor\u00f0ur Atlantshafi,, en \u00feau m\u00e1 greina \u00ed \u00fer\u00fdstingsg\u00f6gnum vi\u00f0 yfirbor\u00f0 sj\u00e1var. \u00deessi kerfi nefnast Atlantshafshryggurinn (AtR), Skandinav\u00edu l\u00e6g\u00f0in (ScB) og neikv\u00e6\u00f0i og j\u00e1kv\u00e6\u00f0i fasi Nor\u00f0ur Atlantshafssveiflunnar (NAO- og NAO+). \u00cd fyrsta hluta verkefnisins er reiknil\u00edkan nota\u00f0 sem hermir eftir helstu ferlum \u00ed loftslagi Jar\u00f0ar (ECHAM5) \u00e1 t\u00edmabilinu 800-2000 e.Kr. \u00dear s\u00fdna ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur sk\u00fdra aukningu \u00ed t\u00ed\u00f0ni AtR \u00e1 \u00e1ri tv\u00f6 eftir mi\u00f0baugsgos, samhli\u00f0a mikilli yfirbor\u00f0sk\u00f3lnun fyrstu \u00e1rin \u00ed kj\u00f6lfar eldgoss. \u00deetta er greint me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sko\u00f0a sam\u00fe\u00e6tt \u00e1hrif 11 eldgosa me\u00f0 tveimur mismunandi a\u00f0fer\u00f0um. \u00dear sem \u00e1\u00f0ur hefur veri\u00f0 s\u00fdnt fram \u00e1 a\u00f0 k\u00f3lnun \u00ed kj\u00f6lfar mi\u00f0baugs eldgosa er ofmetin \u00ed ECHAM5, g\u00e6ti s\u00e1 \u00fe\u00e1ttur m\u00f6gulega \u00fatsk\u00fdrt \u00feessa sk\u00fdru sv\u00f6run sem greinist. \u00d6nnur m\u00f6guleg sk\u00fdring er s\u00fa a\u00f0 \u00feegar yfirbor\u00f0sk\u00f3lnun ver\u00f0ur vi\u00f0 mi\u00f0baug veldur \u00fea\u00f0 l\u00e6kkun \u00ed hitastigli milli mi\u00f0baugs og nor\u00f0urp\u00f3ls, sem getur leitt til myndunar AtR, en frekari ranns\u00f3kna er \u00fe\u00f6rf til a\u00f0 sta\u00f0festa sl\u00edkt. Einnig greinist aukning \u00ed t\u00ed\u00f0ni NAO+ \u00e1 \u00e1ri 3-5 eftir mi\u00f0baugsgos, en ekki \u00e1 \u00e1ri 1-2 eins og \u00feekkt er. \u00deetta m\u00e1 sk\u00fdra me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fear sem k\u00f3lnun er r\u00e1\u00f0andi \u00ed sv\u00f6run loftslagsins eftir eldgos eru ekki skilyr\u00f0i fyrir NAO+ til a\u00f0 \u00fer\u00f3ast fyrr en \u00e1 \u00e1ri 3. A\u00f0 lokum greinist sv\u00f6run 12-14 \u00e1rum eftir mi\u00f0baugs eldgos sem aukin t\u00ed\u00f0ni \u00ed NAO+. sem vir\u00f0ist tengjast \u00fev\u00ed a\u00f0 haf\u00eds\u00feekjan n\u00e6r \u00e1 \u00e1ri 12 s\u00ednu fyrra jafnv\u00e6gi.<br \/>Samkv\u00e6mt ni\u00f0urst\u00f6\u00f0um \u00far fyrsta hluta verkefnisins \u00fe\u00e1 valda eldgos \u00e1 h\u00e6rri breiddargr\u00e1\u00f0um ekki eins sterkri sv\u00f6run og eldgos vi\u00f0 mi\u00f0baug. \u00dea\u00f0 sk\u00fdrist b\u00e6\u00f0i af \u00fev\u00ed a\u00f0 einungis 6 eldgos voru notu\u00f0 \u00ed greininguna og einnig \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau eru yfirleitt ekki eins \u00f6flug. \u00der\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 eru v\u00edsbendingar um a\u00f0 sl\u00edk eldgos \u00fevingi hringr\u00e1sina \u00ed \u00e1tt a\u00f0 NAO- og ScB. Sl\u00edkar v\u00edsbendingar greinast \u00e1 \u00e1ri 2 og aftur \u00e1 \u00e1ri 10 eftir eldgos \u00e1 h\u00e6rri nor\u00f0l\u00e6gari breiddargr\u00e1\u00f0um. \u00c1st\u00e6\u00f0an a\u00f0 baki sv\u00f6runar loftslags \u00e1ratug eftir eldgos sem skv. ni\u00f0urst\u00f6\u00f0um \u00e1 s\u00e9r sta\u00f0 b\u00e6\u00f0i eftir mi\u00f0baugs og nor\u00f0urhvelsgos, er talin liggja \u00ed breytingu \u00ed varmaflutningi hafsins sem tengd er varma-seltu hringr\u00e1sinni \u00ed Atlantshafi. Til a\u00f0 tengja \u00feessar ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur sem fengnar eru \u00far \u00fatreikningum loftslagsl\u00edkans vi\u00f0 raunverulegar athuganir, er annar hluti verkefnisins tileinka\u00f0ur st\u00f6\u00f0ugum vatnssams\u00e6tum \u00ed \u00farkomu yfir Nor\u00f0ur Atlantshafi (GNIP) \u00e1samt endurgreiningum \u00e1 loftslagi (20CRV2) sama sv\u00e6\u00f0is. Hin fj\u00f6gur megin ve\u00f0urkerfi Nor\u00f0ur Atlantshafs eru greind \u00ed sams\u00e6tunum og \u00fear s\u00e9st a\u00f0 NAO- og NAO+ hafa sk\u00fdrari \u00e1hrif \u00e1 sams\u00e6turnar samanbori\u00f0 vi\u00f0 ScB og AtR, sem \u00fe\u00f3 s\u00fdna greinanlegt mynstur. \u00deetta er nota\u00f0 til a\u00f0 greina s\u00e9rst\u00e6tt fingrafar eldgosa \u00ed sams\u00e6tum GNIP gagnabankans. \u00c1samt endurgreiningum \u00e1 loftslaginu reyndust ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur \u00far \u00feessum hluta verkefnisins styrkja fyrri ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur \u00fear sem AtR og NAO+ vir\u00f0ast vera algengari 4 \u00e1rum eftir mi\u00f0baugsgos og ScB og NAO- 4 \u00e1rum eftir nor\u00f0l\u00e6gari gos. \u00cd \u00feri\u00f0ja og s\u00ed\u00f0asta hluta verkefnisins er sj\u00f3num beint a\u00f0 st\u00f6\u00f0ugum vatnssams\u00e6tum \u00ed \u00edskj\u00f6rnum Gr\u00e6nlandsj\u00f6kuls \u00fear sem 1-20 \u00e1r eftir b\u00e6\u00f0i mi\u00f0baugs og nor\u00f0urhvelsgos eru ranns\u00f6ku\u00f0. Endur\u00fatreikningar \u00e1 loftslaginu fyrir t\u00edmabili\u00f0 1241-1970 e.k. eru rannsaka\u00f0ir samhli\u00f0a. Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur \u00far \u00feessum hluta sk\u00fdra enn frekar \u00feau andst\u00e6\u00f0u \u00e1hrif sem eldgos vi\u00f0 mi\u00f0baug og eldgos \u00e1 nor\u00f0l\u00e6gari breiddargr\u00e1\u00f0um hafa \u00e1 ve\u00f0rakerfin.<\/p>\n<p><strong>Um doktorsefni\u00f0<\/strong><br \/>Hera Gu\u00f0laugsd\u00f3ttir er f\u00e6dd \u00ed Reykjav\u00edk \u00e1ri\u00f0 1981 og er gift J\u00f3ni Ragnari Da\u00f0asyni tr\u00e9skipasmi\u00f0. \u00deau b\u00faa \u00e1 Brei\u00f0ab\u00f3lsst\u00f6\u00f0um, \u00c1lftanesi, me\u00f0 \u00feremur sonum s\u00ednum, \u00feeim \u00cdsleifi (f\u00e6ddur 2007), Fl\u00f3ka (f\u00e6ddur 2009) og \u00derym (f\u00e6ddur 2013). Foreldrar Heru eru Gu\u00f0laugur Kristinn \u00d3ttarsson og Valborg El\u00edsabet Kristj\u00e1nsd\u00f3ttir. Hera lauk st\u00fadentspr\u00f3fi af e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ibraut Fj\u00f6lbrautask\u00f3lans \u00ed Brei\u00f0holti \u00e1ri\u00f0 2003 og BSc pr\u00f3fi vi\u00f0 L\u00edf- og umhverfisv\u00edsindadeild H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands \u00e1ri\u00f0 2008. Eftir BSc pr\u00f3f starfa\u00f0i Hera sem n\u00e1tt\u00farufr\u00e6\u00f0ingur \u00e1 Veirufr\u00e6\u00f0ideild Landssp\u00edtalans \u00e1\u00f0ur en h\u00fan h\u00f3f svo meistaran\u00e1m \u00ed jar\u00f0fr\u00e6\u00f0i sem lauk me\u00f0 MSc gr\u00e1\u00f0u \u00ed febr\u00faar 2013. <br \/>Eftir dv\u00f6l \u00e1 Siglufir\u00f0i og uppbyggingu Brei\u00f0ab\u00f3lssta\u00f0a h\u00f3f Hera vinnu vi\u00f0 Ph.D. verkefni sitt sumari\u00f0 2014.<br \/> \u00cd dag starfar Hera hj\u00e1 Umhverfisstofnun sem loftslagss\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingur.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/events\/2285273855038133\/\">Vi\u00f0bur\u00f0ur \u00e1 Facebook<\/a><\/p>\n<\/div><\/div>","protected":false},"featured_media":1937,"template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_phd_date_start":"2019-02-08T14:00:00+00:00","_phd_date_end":"2019-02-08T16:00:00+00:00","_phd_location":"A\u00f0albygging H\u00e1t\u00ed\u00f0arsalur","_phd_admission":"Allir velkomnir","_phd_thesis_title":"\u00c1hrif eldgosa \u00e1 loftslag","_phd_source_url":"https:\/\/gamli.hi.is\/vidburdir\/doktorsvorn_i_jardfraedi_hera_gudlaugsdottir","_phd_source_node_id":"314701","_phd_source_type":"vidburdir","_phd_member_id":547,"footnotes":""},"phd_school":[113,93],"phd_discipline":[115],"class_list":["post-6115","phd_defence","type-phd_defence","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","phd_school-jardvisindadeild","phd_school-verkfraedi-og-natturuvisindasvid","phd_discipline-phd-i-jardfraedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/6115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence"}],"about":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/phd_defence"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/6115\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1937"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"phd_school","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_school?post=6115"},{"taxonomy":"phd_discipline","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_discipline?post=6115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}