{"id":6094,"date":"2026-10-19T09:48:28","date_gmt":"2026-10-19T09:48:28","guid":{"rendered":"https:\/\/phd.hi.is\/doktorsvorn\/doktorsvorn-i-efnafraedi-rachel-megan-thorman\/"},"modified":"2026-10-19T09:48:28","modified_gmt":"2026-10-19T09:48:28","slug":"doktorsvorn-i-efnafraedi-rachel-megan-thorman","status":"publish","type":"phd_defence","link":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/doktorsvorn\/doktorsvorn-i-efnafraedi-rachel-megan-thorman\/","title":{"rendered":"Doktorsv\u00f6rn \u00ed efnafr\u00e6\u00f0i: Rachel Megan Thorman"},"content":{"rendered":"<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\" property=\"content:encoded\">\n<p><strong>Doktorsefni:<\/strong> Rachel Megan Thorman.<\/p>\n<p><strong>Heiti ritger\u00f0ar:<\/strong> V\u00edxlverkan l\u00e1gorku rafeinda vi\u00f0 tvo \u00f3l\u00edfr\u00e6na m\u00e1lmkomplexa sem nota\u00f0ir eru vi\u00f0 rafeindadrifna \u00fatfellingu me\u00f0 sk\u00f6rpum rafeindageislum: (\u03b73-C3H5)Ru(CO)3Br og (\u03b75-Cp)Fe(CO)2Mn(CO)5.<\/p>\n<p><strong>Andm\u00e6lendur: <\/strong>Dr. Petra Swiderek fr\u00e1 efna- og l\u00edffr\u00e6\u00f0ideild h\u00e1sk\u00f3lans \u00ed Bremen \u00ed \u00de\u00fdskalandi og\u00a0 Dr. Hubertus Marbach fr\u00e1 efna- og lyfjafr\u00e6\u00f0ideild Friedrich Alexander h\u00e1sk\u00f3lans \u00ed Erlangen-N\u00fcrnberg \u00ed \u00de\u00fdskalandi.<\/p>\n<p><strong>Lei\u00f0beinandi: <\/strong>Oddur Ing\u00f3lfsson, pr\u00f3fessor \u00ed efnafr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 Raunv\u00edsindadeild H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands.<\/p>\n<p><strong>A\u00f0rir \u00ed doktorsnefnd:\u00a0<\/strong>D. Howard Fairbrother vi\u00f0 \u00a0efnafr\u00e6\u00f0ideild, Johns Hopkins H\u00e1sk\u00f3la og Dr. Ivo Utke fr\u00e1 ranns\u00f3knami\u00f0st\u00f6\u00f0inni Empa \u00ed Thun \u00ed Sviss.<\/p>\n<p><strong>Doktorsv\u00f6rn st\u00fdrir:<\/strong> Ragnar Sigur\u00f0sson, varadeildarforseti Raunv\u00edsindadeildar, st\u00fdrir doktorsv\u00f6rn.<\/p>\n<p><strong>\u00c1grip af ranns\u00f3kn: <\/strong>\u00d6rprentun me\u00f0 sk\u00f6rpum rafeindageisla (e. Focused Electron Beam Induced Deposition, FEBID) er a\u00f0fer\u00f0 \u00fear sem rafeindahv\u00f6tu\u00f0 efnahv\u00f6rf eru notu\u00f0 til a\u00f0 fella \u00fat hreina m\u00e1lma \u00far m\u00e1lm-l\u00edfr\u00e6num sameindum, svok\u00f6llu\u00f0um forverasameindum. Me\u00f0 \u00feessari t\u00e6kni m\u00e1 me\u00f0 beinum h\u00e6tti mynda \u00fer\u00edv\u00ed\u00f0a str\u00fakt\u00fara \u00e1 nan\u00f3skala \u00e1 \u00f3j\u00f6fn yfirbor\u00f0, sem b\u00fd\u00f0ur upp \u00e1 gr\u00ed\u00f0armikla m\u00f6guleika. FEBID er \u00fe\u00f3 enn sem komi\u00f0 er haldi\u00f0 t\u00f6luver\u00f0um annm\u00f6rkum: hreinleikinn er takmarka\u00f0ur vegna \u00f3fullkomins ni\u00f0urbrots forverasameindanna og upplausnin er takm\u00f6rku\u00f0 vegna \u00fatfellinga utan rafeindageislans. Fj\u00f6ldi l\u00e1gorkurafeinda losna fyrir hverja rafeind \u00far rafeindageislanum sem rekst \u00e1 yfirbor\u00f0i\u00f0 og s\u00fdnt hefur veri\u00f0 fram \u00e1 a\u00f0 sl\u00edkar l\u00e1gorkurafeindir valda ni\u00f0rubroti \u00e1 forverasameindum \u00ed FEBID. \u00deessar l\u00e1gorkurafeindir hafa \u00e1hrif langt utan rafeindageislans og hvata efnahv\u00f6rf sem lei\u00f0a af s\u00e9r \u00f3fullkomi\u00f0 ni\u00f0urbrot m\u00e1lm-l\u00edfr\u00e6nu forverasameindanna. \u00dear sem ekki er h\u00e6gt a\u00f0 rannsaka \u00e1hrif l\u00e1gorkurafeinda \u00ed FEBID me\u00f0 beinum h\u00e6tti, in situ, ver\u00f0ur a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 \u00e1 annan veg.<\/p>\n<p>\u00devergeislatilraunir, \u00fear sem sameinda- og rafeindageislar m\u00e6tast undir r\u00e9ttu horni, geta s\u00fdnt fram \u00e1 hva\u00f0a l\u00e1gorku-rafeindadrifin efnahv\u00f6rf skipta m\u00e1li \u00ed FEBID. Sl\u00edkar tilraunir eru framkv\u00e6mdar vi\u00f0 l\u00e1gan \u00fer\u00fdsting \u00fear sem stakar sameindir hvarfast vi\u00f0 stakar rafeindir me\u00f0 \u00feekkta hreyfiroku. Me\u00f0 \u00fev\u00ed m\u00f3ti m\u00e1 m\u00e6la magn j\u00f3na sem myndast sem fall af hreyfiorku rafeinda. Vi\u00f0 \u00e1rekstur l\u00e1gorkurafeindar vi\u00f0 sameind getur myndast svok\u00f6llu\u00f0 t\u00edmabundin neikv\u00e6\u00f0 j\u00f3n (e. Transient Negative Anion, TNI). Sl\u00edka j\u00f3nir myndast yfirleitt \u00ed \u00f6rvu\u00f0u titrings- og e\u00f0a rafeinda\u00e1standi og ver\u00f0a \u00fev\u00ed a\u00f0 leita lei\u00f0a tli sl\u00f6kunar. Sl\u00edk sl\u00f6kun getur \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0 me\u00f0 \u00fatkasti rafeindarinnar e\u00f0a me\u00f0 rofi efnatengja. S\u00ed\u00f0arnefnda ferli\u00f0 kallast rj\u00fafandi rafeindar\u00e1lagning (e. Dissociative Electron Attachment, DEA). \u00cd DEA myndast ein neikv\u00e6tt hla\u00f0in j\u00f3n og eitt e\u00f0a fleiri \u00f3hla\u00f0i\u00f0 ni\u00f0urbrot sem \u00f6ll geta veri\u00f0 \u00ed \u00f6rvu\u00f0u \u00e1standi. \u00de\u00f3 rof \u00e1 einu efnatengi s\u00e9 l\u00edklegast \u00ed DEA geta einnig \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0 fl\u00f3kin umr\u00f6\u00f0um og jafnvel tengjamyndun \u00ed ferlinu. Vi\u00f0 h\u00e6rri hreyfiorku rafeinda geta sameindir j\u00f3nast og svo brotna\u00f0 ni\u00f0ur \u00ed ferli sem kallast rj\u00fafandi j\u00f3nun (e. Dissociative Ionizatoin, DI). \u00cd DI rofna vanalega fleiri en eitt efnatengi. \u00deessi tv\u00f6 ferli, DEA og DI, eru tv\u00f6 af nokkrum l\u00e1gorkuferlum sem hafa l\u00edklega mest \u00e1hrif \u00e1 FEBID.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessu doktorsverkefni voru \u00e1rekstrar l\u00e1gorkurafeinda vi\u00f0 m\u00e1lm-l\u00edfr\u00e6nar FEBID forverasameindir rannsaka\u00f0ar m.t.t. b\u00e6\u00f0i DEA og DI. \u00deessar m\u00e6lingar voru notar til a\u00f0 meta l\u00edkurnar \u00e1 a\u00f0 \u00feessar sameindir s\u00e9u hentugar sem forverar \u00ed FEBID. Auk \u00feess, var skammtafr\u00e6\u00f0ilegum \u00fatreikningum beitt til a\u00f0 f\u00e1 betri inns\u00fdn \u00ed hvarfganga ni\u00f0urbrotanna. Tv\u00e6r sameindir voru sko\u00f0a\u00f0ar, \u00fe.e. (\u03b73-C3H5)Ru(CO)3Br og (\u03b75-Cp)Fe(CO)2Mn(CO)5. S\u00fa fyrrnefnda var valin \u00fev\u00ed h\u00fan inniheldur \u00ferj\u00e1r tegundir tengla, \u00fe.e. \u03c0-tengda, carbonyl h\u00f3pa og hal\u00ed\u00f0 h\u00f3p. Ni\u00f0urbrot \u00feessara tengla voru metin innbyrg\u00f0is og \u00fev\u00ed var h\u00e6gt a\u00f0 \u00e1\u00e6tla hvernig hver og einn hentar \u00ed FEBID. S\u00ed\u00f0ari sameindin var valin til a\u00f0 rannsaka \u00fatfellingu \u00e1 m\u00e1lmblendi \u00e1 yfirbor\u00f0. M\u00e6lingar \u00e1 \u00feessum sameindum \u00ed gasfasa voru bornar saman vi\u00f0 m\u00e6lingar \u00e1 yfirbor\u00f0um en einnig var (\u03b73-C3H5)Ru(CO)3Br sko\u00f0u\u00f0 s\u00e9rstaklega \u00ed FEBID. \u00deessar ranns\u00f3knir hj\u00e1lpa til vi\u00f0 skilning \u00e1 \u00fev\u00ed hver hlutverk l\u00e1gorkurafeinda er \u00ed FEBID og einnig vi\u00f0 a\u00f0 hanna forverasameindir sem hentugar eru \u00ed ferli\u00f0.<\/p>\n<p><strong>Um doktorsefni\u00f0:\u00a0<\/strong>Rachel kemur fr\u00e1 Mahwah, New Jersey. H\u00fan \u00fatskrifa\u00f0ist fr\u00e1 Princeton 2011 me\u00f0 BS gr\u00e1\u00f0u \u00ed efnafr\u00e6\u00f0i og vi\u00f0b\u00f3tar dipl\u00f3ma \u00ed efnisfr\u00e6\u00f0um. H\u00fan innrita\u00f0ist \u00ed doktorsn\u00e1m vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands 2014. Doktorsverkefni hennar sn\u00fdr a\u00f0 ranns\u00f3knum \u00e1 v\u00edxlverkan l\u00e1gorku rafeinda vi\u00f0 \u00f3l\u00edfr\u00e6na m\u00e1lmkomplexa sem nota\u00f0ir eru vi\u00f0 rafeindadrifna \u00fatfellingu me\u00f0 sk\u00f6rpum rafeindageislum. Sl\u00edkar \u00fatfellingar eru nota\u00f0ar til a\u00f0 mynda \u00f6rstr\u00fakt\u00fara \u00e1 yfirbor\u00f0um efna.<\/p>\n<\/div><\/div>","protected":false},"featured_media":1855,"template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_phd_date_start":"2017-10-27T13:00:00+00:00","_phd_date_end":"2017-10-27T16:00:00+00:00","_phd_location":"Askja N-132","_phd_admission":"A\u00f0gangur \u00f3keypis","_phd_thesis_title":"V\u00edxlverkan l\u00e1gorku rafeinda vi\u00f0 tvo \u00f3l\u00edfr\u00e6na m\u00e1lmkomplexa sem nota\u00f0ir eru vi\u00f0 rafeindadrifna \u00fatfellingu me\u00f0 sk\u00f6rpum rafeindageislum: (\u03b73-C3H5)Ru(CO)3Br og (\u03b75-Cp)Fe(CO)2Mn(CO)5","_phd_source_url":"https:\/\/gamli.hi.is\/vidburdir\/doktorsvorn_i_efnafraedi_rachel_megan_thorman","_phd_source_node_id":"308859","_phd_source_type":"vidburdir","_phd_member_id":488,"footnotes":""},"phd_school":[101,93],"phd_discipline":[102],"class_list":["post-6094","phd_defence","type-phd_defence","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","phd_school-raunvisindadeild","phd_school-verkfraedi-og-natturuvisindasvid","phd_discipline-phd-i-efnafraedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/6094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence"}],"about":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/phd_defence"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/6094\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1855"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"phd_school","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_school?post=6094"},{"taxonomy":"phd_discipline","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_discipline?post=6094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}