{"id":5987,"date":"2026-10-19T09:48:19","date_gmt":"2026-10-19T09:48:19","guid":{"rendered":"https:\/\/phd.hi.is\/doktorsvorn\/fyrirlestur-vegna-doktorsvarnar-i-lif-og-laeknavisindum-margret-olafia-tomasdottir\/"},"modified":"2026-10-19T09:48:19","modified_gmt":"2026-10-19T09:48:19","slug":"fyrirlestur-vegna-doktorsvarnar-i-lif-og-laeknavisindum-margret-olafia-tomasdottir","status":"publish","type":"phd_defence","link":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/doktorsvorn\/fyrirlestur-vegna-doktorsvarnar-i-lif-og-laeknavisindum-margret-olafia-tomasdottir\/","title":{"rendered":"Fyrirlestur vegna doktorsvarnar \u00ed l\u00edf- og l\u00e6knav\u00edsindum &#8211; Margr\u00e9t \u00d3laf\u00eda T\u00f3masd\u00f3ttir"},"content":{"rendered":"<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\" property=\"content:encoded\">\n<p>Laugardaginn 9. desember n.k. mun Margr\u00e9t \u00d3laf\u00eda T\u00f3masd\u00f3ttir, heimilisl\u00e6knir, halda opinn fyrirlestur um doktorsritger\u00f0 s\u00edna:<\/p>\n<p>Multimorbidity in the Norwegian HUNT popluation &#8211; An epidemiological study with reference to the concept allostatic load<\/p>\n<p>Fj\u00f6lveikindi me\u00f0al \u00edb\u00faa Nor\u00f0ur-\u00der\u00e6ndalaga (HUNT-ranns\u00f3knin) &#8211; Faraldsfr\u00e6\u00f0ileg ranns\u00f3kn me\u00f0v\u00edsan til streitu\u00fe\u00e1tta<\/p>\n<p>Doktorsv\u00f6rnin fer fram \u00ed \u00der\u00e1ndheimi \u00feann 7. desember en verkefni\u00f0 er samstarfsverkefni H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands og Norwegian University of Science and Technology, NTNU, \u00ed \u00der\u00e1ndheimi.<\/p>\n<p>Andm\u00e6lendur vi\u00f0 v\u00f6rnina eru dr. Dee Mangin, pr\u00f3fessor \u00ed heimilisl\u00e6kningum vi\u00f0 McMaster University \u00ed Kanada og University of Otago, N\u00fdja-Sj\u00e1landi, og dr. Esperanza Diaz, d\u00f3sent \u00ed l\u00fd\u00f0heilsu og heimilisl\u00e6kningum vi\u00f0 h\u00e1sk\u00f3lann \u00ed Bergen. Lei\u00f0beinendur vi\u00f0 verkefni\u00f0 voru dr. J\u00f3hann \u00c1g. Sigur\u00f0sson, pr\u00f3fessor \u00ed heimilisl\u00e6kningum vi\u00f0 H\u00cd og NTNU, og dr. Linn Getz, pr\u00f3fessor \u00ed heimilisl\u00e6kningum vi\u00f0 NTNU.<\/p>\n<p><strong>\u00c1grip \u00far ranns\u00f3kn<\/strong><\/p>\n<p>\u00deegar sami einstaklingur \u00fej\u00e1ist af tveimur e\u00f0a fleiri langvinnum sj\u00fakd\u00f3mum er \u00fea\u00f0 kalla\u00f0 fj\u00f6lveikindi (e. multimorbidity). \u00c1 undanf\u00f6rnum \u00e1rum hefur ranns\u00f3knum \u00e1 fj\u00f6lveikindum fleygt fram og algengi \u00feeirra veri\u00f0 meti\u00f0 svo miki\u00f0 a\u00f0 fj\u00f6lveikindi hafa veri\u00f0 nefnd ein st\u00e6rsta \u00e1skorun l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0innar \u00e1 21. \u00f6ldinni. S\u00fdnt hefur veri\u00f0 fram \u00e1 a\u00f0 fj\u00f6lveikir einstaklingar krefjast annarrar og fl\u00f3knari n\u00e1lgunar vi\u00f0 l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0ilega me\u00f0h\u00f6ndlun og me\u00f0fer\u00f0 og \u00feurfa oftar a\u00f0 \u00feiggja \u00fej\u00f3nustu \u00e1 \u00f6llum stigum heilbrig\u00f0iskerfisins. Samt sem \u00e1\u00f0ur er l\u00edti\u00f0 vita\u00f0 um m\u00f6gulega orsaka\u00fe\u00e6tti fj\u00f6lveikinda, s\u00e9rstaklega hj\u00e1 yngra f\u00f3lki. \u00cd reynsluheimi heimilisl\u00e6kna er vel \u00feekkt a\u00f0 oft fara saman fl\u00f3kin sj\u00fakd\u00f3msmynd og erfi\u00f0 l\u00edfsreynsla einstaklingsins. Ranns\u00f3knir hafa n\u00fa \u00ed vaxandi m\u00e6li s\u00fdnt fram \u00e1 a\u00f0 langvinn upps\u00f6fnu\u00f0 streita e\u00f0a streita yfir \u00feeim m\u00f6rkum sem einstaklingurinn \u00feolir, veldur vanstillingu \u00e1 helstu l\u00edffr\u00e6\u00f0ilegu stj\u00f3rnkerfum l\u00edkamans. S\u00fa vanstilling hefur veri\u00f0 k\u00f6llu\u00f0 allostat\u00edskt of\u00e1lag (e. allostatic overload) og getur me\u00f0 t\u00edmanum leitt til sj\u00fakd\u00f3ms\u00e1stands.<\/p>\n<p>Meginmarkmi\u00f0 ranns\u00f3knarinnar var a\u00f0 meta algengi og mynstur fj\u00f6lveikinda hj\u00e1 almennu norsku \u00fe\u00fd\u00f0i og sko\u00f0a m\u00f6guleg tengsl milli erfi\u00f0ra a\u00f0st\u00e6\u00f0na, b\u00e6\u00f0i \u00ed barn\u00e6sku og \u00e1 fullor\u00f0ins\u00e1rum, og fj\u00f6lveikinda seinna \u00e1 \u00e6vinni, me\u00f0 hli\u00f0sj\u00f3n af hugmyndafr\u00e6\u00f0i allostat\u00edsks of\u00e1lags.<\/p>\n<p>Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0urnar s\u00fdndu fram \u00e1 fj\u00f6lveikindi hj\u00e1 n\u00e6stum helmingi \u00fe\u00e1tttakenda. Tengslin milli upplifunar \u00ed \u00e6sku og fj\u00f6lveikinda \u00e1 fullor\u00f0ins\u00e1rum voru sterk og j\u00f3kst algengi fj\u00f6lveikinda samfara erfi\u00f0ari upplifun \u00e1 \u00e6sku. Svipa\u00f0 samband fannst milli tilvistarvanda \u00e1 fullor\u00f0ins\u00e1rum og \u00fer\u00f3unar fj\u00f6lveikinda, me\u00f0 auknu algengi fj\u00f6lveikinda eftir \u00fev\u00ed sem tilvistarvandi var\u00f0 fj\u00f6l\u00fe\u00e6ttari. Auk \u00feess reyndust \u00fe\u00e6ttir til mats \u00e1 allostat\u00edsku \u00e1lagi benda til meira of\u00e1lags hj\u00e1 \u00feeim sem upplif\u00f0u erfi\u00f0a \u00e6sku. Me\u00f0 hli\u00f0sj\u00f3n af mynstrinu sem s\u00e1st var\u00f0andi allostat\u00edska \u00fe\u00e6tti styrkir \u00feetta upphaflega tilg\u00e1tu okkar. \u00deannig m\u00e1 lei\u00f0a a\u00f0 \u00fev\u00ed l\u00edkum a\u00f0 erfi\u00f0ar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur skrifist \u00ed l\u00edkamann me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 valda vanstillingu l\u00edffr\u00e6\u00f0ilegra stj\u00f3rnkerfa sem s\u00ed\u00f0an lei\u00f0a til \u00fer\u00f3unar fl\u00f3kinna sj\u00fakd\u00f3msmynstra svo sem fj\u00f6lveikinda.<\/p>\n<p><strong>Um doktorsefni\u00f0<\/strong><\/p>\n<p>Margr\u00e9t \u00d3laf\u00eda T\u00f3masd\u00f3ttir er f\u00e6dd \u00ed Reykjav\u00edk \u00e1ri\u00f0 1981. H\u00fan lauk st\u00fadentspr\u00f3fi fr\u00e1 Menntask\u00f3lanum \u00ed Reykjav\u00edk \u00e1ri\u00f0 2001, kand\u00eddatspr\u00f3fi \u00ed l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i fr\u00e1 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands vori\u00f0 2007 og s\u00e9rn\u00e1mi \u00ed heimilisl\u00e6kningum sumari\u00f0 2014. H\u00fan h\u00f3f doktorsn\u00e1m vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands 2013 og NTNU 2014. Margr\u00e9t hefur starfa\u00f0 sem s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingur \u00ed heimilisl\u00e6kningum vi\u00f0 heilsug\u00e6sluna Efstaleiti fr\u00e1 2014 og sem lektor vi\u00f0 H\u00cd fr\u00e1 2016.<\/p>\n<p>Foreldrar Margr\u00e9tar \u00d3laf\u00edu eru T\u00f3mas Bergsson, kennari vi\u00f0 Verslunarsk\u00f3la \u00cdslands og N\u00edna Valger\u00f0ur Magn\u00fasd\u00f3ttir, kennari. Maki Margr\u00e9tar er Hei\u00f0ar \u00d6rn Stef\u00e1nsson og b\u00f6rn \u00feeirra af fyrri samb\u00f6ndum eru T\u00f3mas Bj\u00f6rn Karlsson, Sigr\u00fan Karlsd\u00f3ttir, Einar Arngeir Hei\u00f0arsson og Mar\u00eda Kolbr\u00fan Hei\u00f0arsd\u00f3ttir.<\/p>\n<\/div><\/div>","protected":false},"featured_media":1183,"template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_phd_date_start":"2017-12-09T17:00:00+00:00","_phd_date_end":"2017-12-09T18:00:00+00:00","_phd_location":"L\u00e6knagar\u00f0ur Stofa 343","_phd_admission":"A\u00f0gangur \u00f3keypis","_phd_thesis_title":"","_phd_source_url":"https:\/\/gamli.hi.is\/vidburdir\/fyrirlestur_vegna_doktorsvarnar_i_lif_og_laeknavisindum_margret_olafia_tomasdottir","_phd_source_node_id":"309167","_phd_source_type":"vidburdir","_phd_member_id":179,"footnotes":""},"phd_school":[60,67],"phd_discipline":[70],"class_list":["post-5987","phd_defence","type-phd_defence","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","phd_school-heilbrigdisvisindasvid","phd_school-laeknadeild","phd_discipline-phd-i-lif-og-laeknavisindum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/5987","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence"}],"about":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/phd_defence"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/5987\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5987"}],"wp:term":[{"taxonomy":"phd_school","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_school?post=5987"},{"taxonomy":"phd_discipline","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_discipline?post=5987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}