{"id":5939,"date":"2026-10-19T09:48:12","date_gmt":"2026-10-19T09:48:12","guid":{"rendered":"https:\/\/phd.hi.is\/doktorsvorn\/doktorsvorn-i-stjornmalafraedi-sjofn-vilhelmsdottir\/"},"modified":"2026-10-19T09:48:12","modified_gmt":"2026-10-19T09:48:12","slug":"doktorsvorn-i-stjornmalafraedi-sjofn-vilhelmsdottir","status":"publish","type":"phd_defence","link":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/doktorsvorn\/doktorsvorn-i-stjornmalafraedi-sjofn-vilhelmsdottir\/","title":{"rendered":"Doktorsv\u00f6rn \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1lafr\u00e6\u00f0i &#8211; Sj\u00f6fn Vilhelmsd\u00f3ttir"},"content":{"rendered":"<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\" property=\"content:encoded\">\n<p><strong>F\u00f6studaginn 7. febr\u00faar<\/strong> n\u00e6stkomandi ver <strong>Sj\u00f6fn Vilhelmsd\u00f3ttir<\/strong> doktorsritger\u00f0 s\u00edna \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1lafr\u00e6\u00f0i sem ber heiti\u00f0 P\u00f3lit\u00edskt traust \u00e1 \u00cdslandi: Helstu \u00e1hrifa\u00fe\u00e6ttir og \u00fer\u00f3un fr\u00e1 1983 til 2018.\u00a0<\/p>\n<p>V\u00f6rnin fer fram \u00ed <strong>H\u00e1t\u00ed\u00f0asal H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands kl. 14:00<\/strong> og er \u00f6llum opin.<\/p>\n<p><strong>Andm\u00e6lendur<\/strong> eru Jonas Linde, pr\u00f3fessor vi\u00f0 University of Bergen, og Kenneth Newton, pr\u00f3fessor emeritus vi\u00f0 University of Southampton.<\/p>\n<p><strong>Lei\u00f0beinandi<\/strong> er dr. Gunnar Helgi Kristinsson, pr\u00f3fessor vi\u00f0 Stj\u00f3rnm\u00e1lafr\u00e6\u00f0ideild H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands.\u00a0 Einnig eru \u00ed doktorsnefnd Gu\u00f0bj\u00f6rg Andrea J\u00f3nsd\u00f3ttir, forst\u00f6\u00f0uma\u00f0ur F\u00e9lagsv\u00edsindastofnunar H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands, og Peter W. Van Arsdale, Josef Korbel School of International Studies, University of Denver.<\/p>\n<p><strong>Doktorsv\u00f6rn<\/strong> st\u00fdrir dr. Maximillian Conrad, deildarforseti Stj\u00f3rnm\u00e1lafr\u00e6\u00f0ideildar H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands.<\/p>\n<p><strong>Um doktorsefni\u00f0<\/strong><\/p>\n<p>Sj\u00f6fn Vilhelmsd\u00f3ttir er f\u00e6dd \u00e1 \u00cdsafir\u00f0i \u00feann 16. mars 1970. H\u00fan lauk BA pr\u00f3fi \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1lafr\u00e6\u00f0i fr\u00e1 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands \u00e1ri\u00f0 1996 og MA pr\u00f3fi \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0afr\u00e6\u00f0um fr\u00e1 Josef Korbel School of International Studies, University of Denver \u00e1ri\u00f0 1999. Fr\u00e1 \u00e1rinu 2015 hefur h\u00fan starfa\u00f0 sem forst\u00f6\u00f0uma\u00f0ur Stofnunar stj\u00f3rns\u00fdslufr\u00e6\u00f0a og stj\u00f3rnm\u00e1la vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands. Sj\u00f6fn \u00e1 eina d\u00f3ttur, Sn\u00e6fr\u00ed\u00f0i \u00d6rnu.<\/p>\n<p>Sj\u00f6fn veitir n\u00e1nari uppl\u00fdsingar um verkefni\u00f0 \u00ed netfanginu <a href=\"mailto:sjofn@hi.is\">sjofn@hi.is<\/a>.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Efnis\u00e1grip<\/strong><\/p>\n<p>Miki\u00f0 hefur veri\u00f0 r\u00e6tt um hvernig \u00cdslendingar misstu traust \u00e1 stj\u00f3rnv\u00f6ldum og opinberum a\u00f0ilum \u00ed kj\u00f6lfar efnahagshrunsins \u00e1ri\u00f0 2008. Umr\u00e6\u00f0an hefur oft veri\u00f0 hv\u00f6ss og h\u00e1v\u00e6r og r\u00edkisstj\u00f3rnin sem n\u00fa situr hefur sett s\u00e9r markmi\u00f0 um a\u00f0 efla traust almennings \u00e1 stj\u00f3rnm\u00e1lum og stj\u00f3rns\u00fdslu. Hins vegar hefur minna fari\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 greina \u00e1 markvissan h\u00e1tt hverjar eru r\u00e6tur p\u00f3lit\u00edsks trausts \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi e\u00f0a a\u00f0 sko\u00f0a hva\u00f0 samanbur\u00f0ur vi\u00f0 \u00f6nnur r\u00edki segir okkur um st\u00f6\u00f0una h\u00e9r \u00e1 landi. Markmi\u00f0 \u00feessarar doktorsranns\u00f3knar er a\u00f0 sko\u00f0a \u00fer\u00f3un p\u00f3lit\u00edsks trausts \u00e1 \u00cdslandi til lengri t\u00edma og greina hva\u00f0a \u00e1hrifa\u00fe\u00e6ttir liggja til grundvallar \u00feegar almenningur treystir stj\u00f3rnv\u00f6ldum. \u00cd ranns\u00f3kninni er sj\u00f3num s\u00e9rstaklega beint a\u00f0 trausti almennings til Al\u00feingis en einnig er r\u00fdnt \u00ed g\u00f6gn um traust \u00cdslendinga til opinberra stofnana, d\u00f3mskerfisins og l\u00f6greglunnar. T\u00edmabili\u00f0 1983 til 2018 er til sko\u00f0unar \u00fear sem \u00fer\u00f3unin \u00e1 trausti \u00cdslendinga til stj\u00f3rnvalda er greind yfir t\u00edma og \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0legum samanbur\u00f0i.<\/p>\n<p>Fr\u00e6\u00f0ilegur grunnur ranns\u00f3knarinnar byggir \u00e1 fimm lei\u00f0andi kenningarsj\u00f3narhornum \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1lafr\u00e6\u00f0i um r\u00e6tur p\u00f3lit\u00edsks trausts. \u00deau eru: 1) N\u00fat\u00edmav\u00e6\u00f0ing og breytt l\u00edfsvi\u00f0horf (e. modernisation and value change); 2) samborgaraleg si\u00f0menning og f\u00e9lagsau\u00f0ur (e. civic culture and social capital); 3) p\u00f3lit\u00edskur \u00e1rangur (e. policy performance); 4) v\u00f6ndu\u00f0 stj\u00f3rns\u00fdsla og \u00e1kv\u00f6r\u00f0unartaka (e. process performance), og; 5) flokkakerfi\u00f0 og sams\u00f6mun vi\u00f0 stj\u00f3rnm\u00e1laflokka (e. partisanship). Leitast er vi\u00f0 a\u00f0 meta hvort og \u00fe\u00e1 hversu miki\u00f0 hver af \u00feessum fimm \u00e1hrifa\u00fe\u00e1ttum sk\u00fdrir \u00fer\u00f3un p\u00f3lit\u00edsks trausts \u00e1 \u00cdslandi yfir lengri t\u00edma. Ranns\u00f3knin byggir \u00e1 greiningum gagna \u00far evr\u00f3pskum spurningak\u00f6nnunum: Evr\u00f3psku l\u00edfsgildak\u00f6nnuninni (EVS)\u00a0 og Evr\u00f3psku samf\u00e9lagsk\u00f6nnuninni (ESS).<\/p>\n<p>Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur ranns\u00f3knarinnar s\u00fdna a\u00f0 \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0legum samanbur\u00f0i hefur p\u00f3lit\u00edskt traust \u00e1 \u00cdslandi veri\u00f0 miki\u00f0 og a\u00f0 traust \u00cdslendinga \u00e1 lykilstofnunum stj\u00f3rnkerfisins var lengst af samb\u00e6rilegt \u00fev\u00ed sem ger\u00f0ist \u00e1 hinum Nor\u00f0url\u00f6ndunum. Miki\u00f0 p\u00f3lit\u00edskt traust \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndunum hefur veri\u00f0 \u00fatsk\u00fdrt me\u00f0 v\u00edsun \u00ed samf\u00e9lagsger\u00f0 \u00feeirra sem leggur \u00e1herslu \u00e1 j\u00f6fnu\u00f0 og samf\u00e9lagslega \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku, sem og \u00e1rangur stj\u00f3rnvalda vi\u00f0 a\u00f0 skapa g\u00f3\u00f0 l\u00edfskj\u00f6r og byggja upp vanda\u00f0a stj\u00f3rns\u00fdslu. \u00cd kj\u00f6lfar fj\u00e1rm\u00e1lahrunsins \u00e1ri\u00f0 2008 var\u00f0 \u00fer\u00f3unin \u00e1 \u00cdslandi samb\u00e6rileg \u00feeirri sem ger\u00f0ist \u00ed \u00f6\u00f0rum Evr\u00f3pur\u00edkjum sem einnig ur\u00f0u illa \u00fati \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0legu efnahagskreppunni sem fylgdi, svo sem \u00e1 \u00cdrlandi, Sp\u00e1ni og \u00ed Port\u00fagal. Me\u00f0an trausti\u00f0 \u00e1 p\u00f3lit\u00edskum \u00fe\u00e1ttum stj\u00f3rnkerfisins hrundi, \u00fe\u00e1 h\u00e9ldu \u00cdslendingar \u00e1fram a\u00f0 bera traust til d\u00f3mskerfisins og traust \u00feeirra til opinberra stofnanna og l\u00f6greglunnar j\u00f3kst.<\/p>\n<p>N\u00e1nari greining \u00e1 einstaklings\u00fe\u00e1ttum sem liggja til grundvallar \u00feegar almenningur treystir stj\u00f3rnv\u00f6ldum s\u00fdndi a\u00f0 r\u00e6tur p\u00f3lit\u00edsks trausts \u00e1 \u00cdslandi liggja v\u00ed\u00f0a. P\u00f3lit\u00edskur \u00e1rangur stj\u00f3rnvalda vi\u00f0 a\u00f0 b\u00faa \u00feegnum s\u00ednum g\u00f3\u00f0 l\u00edfskj\u00f6r hefur mesta forsp\u00e1gildi\u00f0 \u00feegar \u00fer\u00f3unin er sko\u00f0u\u00f0 yfir lengri t\u00edma. \u00dear er upplifun almennings \u00e1 st\u00f6\u00f0u efnahagsm\u00e1la mikilv\u00e6gasti \u00fe\u00e1tturinn, en mat f\u00f3lks \u00e1 st\u00f6\u00f0u velfer\u00f0ar\u00fej\u00f3nustu skiptir einnig m\u00e1li. Upplifun almennings \u00e1 stj\u00f3rns\u00fdslunni og hvernig p\u00f3lit\u00edskri \u00e1kv\u00f6r\u00f0unart\u00f6ku er h\u00e1tta\u00f0 skiptir l\u00edka m\u00e1li. \u00cdslendingar eru mun l\u00edklegri til a\u00f0 bera traust til stj\u00f3rnvalda \u00feegar \u00feeim finnst a\u00f0 sanngirni og \u00f3hlutdr\u00e6gni s\u00e9u h\u00f6f\u00f0 a\u00f0 lei\u00f0arlj\u00f3si \u00ed m\u00e1lsme\u00f0fer\u00f0 opinberra a\u00f0ila og a\u00f0 valdhafarnir hlusti eftir sj\u00f3narmi\u00f0um almennings vi\u00f0 p\u00f3lit\u00edska \u00e1kv\u00f6r\u00f0unart\u00f6ku.<\/p>\n<p>Bakgrunns\u00fe\u00e6ttir eins og kyn, aldur, menntun og tekjur hafa allir forsp\u00e1gildi \u00feegar r\u00e6tur p\u00f3lit\u00edsks trausts \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi eru sko\u00f0a\u00f0ar yfir t\u00edma. F\u00e9lagslegt traust er mikilv\u00e6gt fyrir \u00fer\u00f3un p\u00f3lit\u00edsks trausts \u00e1 \u00cdslandi eins og v\u00ed\u00f0ar, sem og flokkakerfi\u00f0 og \u00fe\u00e1 s\u00e9rstaklega sams\u00f6mun einstaklinga vi\u00f0 stj\u00f3rnm\u00e1laflokkanna sem eru \u00ed r\u00edkisstj\u00f3rn hverju sinni. \u00deegar v\u00e6gi \u00e1hrifa\u00fe\u00e1ttanna var bori\u00f0 saman milli t\u00edmapunktanna 2004, 2012 og 2016 var ni\u00f0ursta\u00f0an s\u00fa a\u00f0 sams\u00f6mun vi\u00f0 stj\u00f3rnm\u00e1laflokk \u00ed r\u00edkisstj\u00f3rn var eini \u00e1hrifa\u00fe\u00e1tturinn sem s\u00fdndi markt\u00e6ka breytingu milli t\u00edmapunkta. Sams\u00f6mun vi\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnarflokk var eitt mikilv\u00e6gasta forsp\u00e1gildi\u00f0 fyrir p\u00f3lit\u00edskt traust \u00e1ri\u00f0 2004 me\u00f0an \u00e1hrif \u00feess var hverfandi \u00e1ri\u00f0 2012. Greiningin \u00e1 2016 g\u00f6gnum s\u00fdnir a\u00f0 \u00e1hrif sams\u00f6munar vi\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnarflokk \u00e1 p\u00f3lit\u00edskt traust er aftur a\u00f0 aukast en \u00fea\u00f0 hefur samt engan veginn n\u00e1\u00f0 sama v\u00e6gi og \u00fea\u00f0 haf\u00f0i \u00e1 \u00e1runum fyrir hrun.\u00a0<\/p>\n<p>Ranns\u00f3knin s\u00fdnir a\u00f0 heilt yfir er \u00fea\u00f0 mat almennings \u00e1 st\u00f6\u00f0u efnahagsm\u00e1la sem er s\u00e1 \u00fe\u00e1ttur sem hefur hva\u00f0 mest \u00e1hrif \u00e1 hvort f\u00f3lk segist bera traust til stj\u00f3rnvalda e\u00f0a ekki. Hinn mikli efnahagsuppgangur undanfarinna \u00e1ra hefur samt sem \u00e1\u00f0ur ekki duga\u00f0 til a\u00f0 f\u00e1 \u00cdslendinga til a\u00f0 treysta Al\u00feingi \u00ed sama m\u00e6li og \u00feeir ger\u00f0u fyrir hrun. Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0urnar benda til \u00feess a\u00f0 p\u00f3lit\u00edska umr\u00f3ti\u00f0 og uppstokkunin \u00ed flokkakerfinu eftir hrun er a\u00f0 hafa langvarandi \u00e1hrif \u00e1 traust almennings til Al\u00feingis og annarra p\u00f3lit\u00edskra stofnanna stj\u00f3rnkerfisins.<\/p>\n<\/div><\/div>","protected":false},"featured_media":1035,"template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_phd_date_start":"2020-02-07T14:00:00+00:00","_phd_date_end":"2020-02-07T16:00:00+00:00","_phd_location":"H\u00e1t\u00ed\u00f0asal H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands","_phd_admission":"A\u00f0gangur \u00f3keypis","_phd_thesis_title":"P\u00f3lit\u00edskt traust \u00e1 \u00cdslandi: Helstu \u00e1hrifa\u00fe\u00e6ttir og \u00fer\u00f3un fr\u00e1 1983 til 2018","_phd_source_url":"https:\/\/gamli.hi.is\/vidburdir\/doktorsvorn_i_stjornmalafraedi_sjofn_vilhelmsdottir","_phd_source_node_id":"327369","_phd_source_type":"vidburdir","_phd_member_id":58,"footnotes":""},"phd_school":[39,55],"phd_discipline":[57],"class_list":["post-5939","phd_defence","type-phd_defence","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","phd_school-felagsvisindasvid","phd_school-stjornmalafraedideild","phd_discipline-phd-i-stjornmalafraedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/5939","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence"}],"about":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/phd_defence"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_defence\/5939\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1035"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5939"}],"wp:term":[{"taxonomy":"phd_school","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_school?post=5939"},{"taxonomy":"phd_discipline","embeddable":true,"href":"https:\/\/phd.hi.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/phd_discipline?post=5939"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}